Ochrona przed substancjami toksycznymi i ołowiem w pracy (nowe wytyczne – kwiecień 2026 r.)

Pracownicy mogą być narażeni na kontakt z substancjami chemicznymi i toksycznymi (jak ołów) nie tylko w przemyśle ciężkim. To tym bardziej ważne, że właśnie weszły w życie nowe normy, więc coraz więcej branż może być dotknięta ograniczeniami dotyczącymi kontaktu ołowiu z pracownikiem.

Przekroczenie norm ołowiu w pracy – wytyczne

Z badań przeprowadzonych na ten temat w 2005 r. wynika, że normy ołowiu we krwi były przekroczone u 50 proc. pracowników hut szkła kryształowego i pracowników produkujących akumulatory, a także u 40 proc. pracowników w zakładach przetapiających cynk. W 2029 r. normy jednak znacznie spadną, a wówczas do tej kategorii mogą zaliczać się też inne zakłady.

Od 6 kwietnia 2026 r. obowiązują nowe wytyczne, jeśli chodzi o ochronę przed kontaktem z ołowiem w pracy.

• Pracownicy narażeni na kontakt z niebezpiecznymi substancjami mają mieć regularnie badaną krew,
• Normy ołowiu we krwi zostały obniżone do 30 µg Pb/100 ml krwi, a od 2029 r.: do 15 µg Pb/100 ml krwi,
• Pracodawcy mają wprowadzić dodatkowe środki ochrony osobistej lub oznaczenia, jeśli to może pomóc obniżyć ekspozycję pracowników na ołów.

Co ważne, jeśli normy są nieznacznie przekroczone, pracownik może nadal pracować, ale musi regularnie poddawać się badaniom krwi aby sprawdzić, czy poziom spada.

Poniżej podpowiadamy, w jaki sposób można pomóc zmniejszyć ekspozycję pracowników na ołów.

• Stosowanie odpowiednich rękawic ochronnych, o czym pisaliśmy już tu:

Jakie rękawice powlekane wybrać? Przewodnik po rodzajach i zastosowaniach

• Zakłady, które mają specyficzne potrzeby, jeśli chodzi o ochronę pracowników przed działaniem konkretnych substancji, mogą też zamówić środki ochrony osobistej szyte na miarę za pośrednictwem usługi Szycie24h.
• Specjalistyczne środki ochrony osobistej BHP można dozować i dystrybuować za pomocą automatów vendingowych, co pomaga utrzymać czystość i porządek sprzętu. Więcej: automaty wydające Bogmar.

Profesjonalne czyszczenie odzieży narażonej na zanieczyszczenia

Nowością, która może być pomocna również w kontekście nowych zmian, jest możliwość zamówienia szafek dezynfekcyjnych za pośrednictwem sklepu Bogmar.

Umożliwiają one:

• ozonowanie i dezynfekcję każdego ubrania w osobnej komorze – pozostałe ubrania nie zostają skażone szkodliwymi substancjami;
• proste i wygodne ozonowanie i sterylizację również w przypadku masek ochronnych, hełmów czy narzędzi;
• brak kontaminacji otoczenia podczas procesu ozonowania i sterylizacji sprzętów.

Skontaktuj się z nami, aby zamówić taką usługę i wypróbować szafki sterylizacyjne u siebie.

Więcej o zmianach można przeczytać w rozporządzeniu Ministra Zdrowia nr MZ1882.

Jak chronić przed ołowiem w pracy?

Rozporządzenie “Bezpieczeństwo i higiena pracy w hutach ołowiu” podaje, że “

§ 28.

Odzież specjalna i robocza, zanieczyszczona materiałami zawierającymi ołów, powinna być co najmniej raz na tydzień gruntownie oczyszczona przez zakład pracy; oczyszczanie i pranie jej poza zakładem pracy jest zabronione.”

Nakłada to konkretne obowiązki na tego typu zakładu (nie tylko huty), z którymi szafki dezynfekcyjne mogą pomóc sobie poradzić.

Jak oznaczać strefy zagrożenia toksycznego i chemicznego w pracy?

Miejsca, w których pracownicy mogą być narażeni na kontakt z substancjami toksycznymi, takimi jak ołów, powinny być wyraźnie wydzielone i oznaczone piktogramami zgodnymi z rozporządzeniem CLP (dotyczącym klasyfikacji i oznakowania substancji chemicznych).

Wejścia do stref podwyższonego ryzyka należy oznaczyć tablicami ostrzegawczymi i informacyjnymi, określającymi wymagany poziom ochrony osobistej.

Warto wprowadzić podział na strefy „czyste” i „brudne” – szczególnie istotny w zakładach, gdzie istnieje ryzyko wynoszenia zanieczyszczeń poza miejsce pracy, np. na odzieży lub obuwiu. Regularna rewizja oznaczeń i instrukcji, dostosowana do aktualnych norm i wyników pomiarów środowiskowych, pozwala utrzymać wysoki poziom bezpieczeństwa i ułatwia pracownikom codzienne stosowanie się do procedur.

Co jeszcze może zrobić pracodawca, by wyeliminować ryzyko skażenia w pracy?

Poza środkami ochrony osobistej i właściwym oznakowaniem, pracodawca ma do dyspozycji szereg działań organizacyjnych i technicznych, które skutecznie ograniczają ryzyko skażenia.

• Kluczowe znaczenie ma regularne przeprowadzanie pomiarów stężenia szkodliwych substancji na stanowiskach pracy – wyniki takich badań pozwalają na bieżąco oceniać skuteczność wdrożonych środków.
• Istotna jest też edukacja pracowników: szkolenia BHP powinny obejmować nie tylko procedury awaryjne, ale również codzienne nawyki, takie jak zakaz spożywania posiłków w strefach zagrożenia czy obowiązek mycia rąk przed opuszczeniem zakładu.
• Warto rozważyć wprowadzenie systemu rotacji na stanowiskach o najwyższym narażeniu, co ogranicza kumulację ekspozycji u pojedynczych pracowników. Dodatkowym elementem profilaktyki jest systematyczna kontrola stanu technicznego wentylacji i instalacji odpylających – ich sprawność ma bezpośredni wpływ na poziom zanieczyszczeń w powietrzu roboczym.

Co może zrobić pracodawca, gdy normy ołowiu w zakładzie mogą być przekroczone?

Po pierwsze, warto rozważyć wprowadzenie ochrony dróg oddechowych pracowników, o ile problemem jest zapylenie i narażenie na bezpośredni kontakt z ołowiem czy substancjami chemicznymi. Głównie chodzi o maski (można też zwiększyć stopień ochrony już posiadanych masek, np. ze zwykłych masek czy przyłbic na typowe maski twarzowe przeciw oparom itp. Po drugie, warto rozważyć wprowadzenie odzieży o większym stopniu ochrony i sprawdzić, czy dotychczas wykorzystywane sposoby na konserwację i czyszczenie odzieży usuwały wszystkie zanieczyszczenia bez kontaminacji otoczenia. Dobrym pomysłem może być też rewizja oznaczeń BHP i instrukcji na terenie zakładu ze szczególnym uwzględnieniem miejsc narażonych na czynniki chemiczne i niebezpieczne substancje (czasem pomocne jest wprowadzenie podziałów na strefy). W razie dodatkowych wątpliwości, zapraszamy do kontaktu z doradcą Bogmar.

Źródła:

• Trzcinka-Ochocka, M., Jakubowski, M., & Raźniewska, G. (2005). Ocena narażenia zawodowego na ołów w Polsce. Medycyna Pracy, 56(5), 395–404
• Rozporządzenie Ministrów Pracy i Opieki Społecznej oraz Zdrowia z dnia 30 lipca 1953 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w hutach ołowiu, Dz.U. 1953 nr 46 poz. 227
• Państwowa Inspekcja Pracy. Oziembło-Brzykczy Sylwia. Czynniki chemiczne – obowiązki pracodawcy. 2024
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia nr MZ1882.